Heb je de Appelsien al zien plukken aan de Costa Blanca?

In het najaar is men aan de Costa Blanca bezig met de herfstoogst van twee, zeker voor Spanje, belangrijke leden van de uitgebreide citrusfamilie, nl. de sinaasappel (of appelsien) en de mandarijn. Maar hoe zit het nu eigenlijk met de geschiedenis van deze familie? Hoeveel leden telt zij en waar werd dit sterke ras gesticht?

Je weet natuurlijk al dat er zo’n 2000 sinaasappelrassen zijn, die samen de citrusvruchten familie vormen. En dat daarvan ca. 100 rassen op grote schaal worden geteeld, plus dat er ca. 50 varieteiten terug te vinden zijn bij de Europese groentenboer, of supermarkt. Dat is ook niet onbekend, denken wij.
Maar dat de grootste productielanden van dit citrusfruit -en zeker van sinaasappels- Brazilie, de VS, India, Mexico met China (als snelste steiger op plaats vijf) zijn.

Spanje, de grootste sinaasappel leverancier van Nederland en Vlaanderen vinden we op de zesde plaats van deze wereld ranglijst. En dat was echt nieuws. In ieder geval voor mij.

China-appel en appel-china

China, de razendsnelle steiger op veel wereldmarkten, is dus ook hier bezig met een dubbele inhaalslag. Dubbel? Ja, zeker, want zij leidde de wereld ook hierin al veel eerder. De bakermat van de citrusvrucht (en dus van de sinaasappel, mandarijn, citroen, limoen en grapefruit) ligt nl. in Zuid-Oost Azie, waar de telgen die hier aan de orde zijn ook haar naam aan te danken hebben. Sinaasappel komt van china-appel, net als appelsien, appel-china. De naam appelsien wordt eigenlijk alleen nog in bepaalde regio’s gebruikt.

Mandarijn

De mandarijn, een citrusvrucht van de mandarijnboom ook al uit China, kreeg ook daar haar naam. De vrucht stond in hoog aanzien en werd dan ook als een vrucht voor de rijken gezien, Zij kreeg dan ook de daaraan gekoppelde naam, omdat zij dezelfde kleur had als de mantels die werden gedragen door de hoogste Chinese staatsambtenaren, de Mandarijnen. Terwijl de vrucht met het steeltje veel gelijkenis zou vertonen met de zomerhoed van de Mandarijn.

Verspreiding

Via de havens van Italie, waar de koopvaardij schepen aan- en afmeerden, werd de citrus langs de kusten van de Middellandse Zee verspreid, waardoor Spanje, en met name de omgeving van Valencia en Alicante, de belangrijkste sinaasappel en mandarijnen leveranciers werden. En Valencia ook de naamgever werd van het meest geplante (niet alleen in Spanje) en verkochte sinaasappel ras ter wereld: de Valencia of Valencia Late. Een ronde of ovale sinaasappel, onderverdeeld in 8 tot 13 segmenten, vrijwel geen pit, een geel-oranje gladde schil en zeer sappig en fris zoetig van smaak. De kleur van de sinaasappel of mandarijn verkleurt van de pluk (groen) naar oranje tijdens de rijping. Dit heeft geen enkele invloed op de eindsmaak.

Een paar soorten uit de kist

Jaffa’s

Een andere bekende sinaasappelsoort kwam en komt uit de Israëlische havenstad Jaffa en werd al in de negentiende eeuw geteeld speciaal voor de export. Zij kreeg een dikkere schil (tegen transportschade) waardoor zij ook beter en langer en in speciale kisten kon worden bewaard (die velen van ons ongetwijfeld in hun studententijd als boekenkast of bijzettafeltje gebruikten). En door een uitgekiende en kostbare communicatie strategie kregen de kwaliteits citrusvruchten en vruchtensap uit Jaffa de nog steeds bestaande productnaam: Jaffa of Jaffa’s.

Navel(ina)

De herfstpluk in Spanje bestaat vooral uit de oranje-rode, lekkere zoete hand- sinaasappels met een grote “navel”. En inderdaad deze worden dan ook Navel sinaasappelen genoemd, terwijl de nummer twee in deze pluk periode een zgn. mutant (een gekruist nichtje) is van de Navel met de naam Navelina. Zij wordt iets eerder geplukt, is iets hoger, ovaler van vorm, heeft een hel oranje kleur en haar navel is duidelijk aan de buitenkant zichtbaar. Zij smaakt, vooral in het begin, wat zuurder dan haar grote broer en wordt later, net als mijn zusjes, alsmaar zoeter.

Gekruist of ongekruist?

Gestapelde mandarijnenMandarijnen zijn in 3 typen verkrijgbaar, de Clementina’s, Satsuma’s en de ‘hybride’, oftewel gekruiste mandarijnen, waarvan de zgn. échte (ongekruiste), steeds moeilijker te krijgen, maar wel een heerlijke zoete smaak, maar ook met pit, en de zgn. gekruiste soorten, waarvan vooral Spanje voornamelijk de Clauselina levert, een kruising tussen de zgn. Clementina en de Satsuma manderijn. Zonder pit, lekker van smaak en geplukt en verscheept naar Nederland en België. Ieder jaar weer een drukke herfst periode voor de de citrusplukkers tussen Valencia en Alicante.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *