Over Costa Blanca´s wijnstokken en het spannende van een “late oogst”

Ook aan de Costa Blanca zijn de druiven rijp voor de pluk (cosecha de uvas) in de laatste weken van augustus en die van begin september. En er ontstaat dan een grote bedrijvigheid van familieleden, vrienden en andersoortige vrijwilligers om samen met de eigenaar van de wijngaard, meestal handmatig, de op dat moment overvolle wijnstokken van hun rijpe druivenlast te verlossen.

Natuurlijk wordt er ook mechanisch geoogst, maar op de meestal kleinere druivenakkers (castillo´s) en die van de grotere kwaliteitswijnmakers aan de Costa gebeurt dat met de hand. Mechanisch wordt er nogal eens wat gekneusd en gebutst.

Het tijdstip is van groot belang. Als ze rijp zijn moeten ze eraf! Elke stevige regenval kan zorgen voor een vruchteloos werkjaar en dus grote financiële tegenvallers. Daarnaast is de basis van een kwaliteitsdruif, de combinatie van de zuurgraad, het suikergehalte en de algemene conditie van de druif en die worden door het juiste plukmoment bepaald. Daarnaast is het zo dat er op de warmste momenten of plekken, vaak in de nacht of in de zeer vroege ochtend, geplukt of geoogst wordt, zodat de druiven daarna koel, door de vendimiador (plukker) kunnen worden afgevoerd naar de coöperativa`s´s of bodega´s, waar het werkelijke wijnmaken plaatsvindt. Met de hand geplukte en beschadigde druiven oxideren in de zon heel snel waardoor de specifieke fruitsmaak heel snel zal verdwijnen vandaar de pluk, voordat de zon in haar volle glorie verschijnt.

Waar is de romantiek?

Waarover zo vaak geschreven wordt, als het om de druivenpluk gaat! Helaas lijkt deze in werkelijkheid maar moeilijk te vinden.

wijnrank, Jalon
Druiven in de Jalon vallei, rijp om geplukt te worden

Natuurlijk is het leuk om met familieleden en vrienden, die je niet zo vaak ziet één of twee dagen op te trekken, maar het werkelijke plukwerk is gewoon stevig buffelen en de armen moeten letterlijk en figuurlijk keihard uit de mouwen gestoken worden. Het koele briesje in het zomerse namiddaglicht, wat een zachte gloed over de wijnranken zou werpen en het gekriek van de krekels en het gezang van de lijsters, plus het blaten van de schaapskudde op weg naar de veilige schaapskooi, is meestal heel ver te zoeken of wordt door de pijn aan je verkrampte handen en je verbrande kop en schouders niet opgemerkt. Beetje overdreven misschien, maar wat ik merk is dat als het moment daar is, gaat men er vol en keihard tegenaan en is de pluk een intensieve en inspannende bezigheid, waarna er nauwelijks energie overblijft om de plukformule 8 uur werken, 6 uur feesten en 4 uur slaap in haar geheel te kunnen invullen.

De Wijnstok

Druiven die gebruikt worden voor wijn, groeien aan een wijnstok en niet zomaar aan een druivenplant. Een wijnstok die geschikte druiven afgeeft, moet enkele jaren “wortelen” in de daarvoor geschikte grond. Die wortels bepalen in grote mate de opbrengst en moeten dan ook regelmatig worden bijgehouden en vooral gesnoeid. Er mogen niet teveel nieuwe loten aankomen. Het snoeien gebeurt vooral in de winter, maar blijft daarna het hele voorjaar en begin van de zomer een terugkerende activiteit. Gericht op het verwijderen van overtollige ranken en bladeren, zodat de jonge scheuten maximaal kunnen worden gericht naar het zonlicht.

De groei

Na het compleet terugsnoeien in de winter -de wijnstok is dan geheel kaal- zien we in maart de 1e knopvorming ontstaan, waarna de knoppen uitgroeien en de bladeren zich gaan scheiden en in bloei komen. In juni ontstaan dan kleine harde groene druifjes, die in augustus opzwellen en eventueel veranderen van kleur. In de 2e helft van augustus start het echte rijpingsproces en worden de suikers gevormd. Eind augustus – begin september wordt er geplukt of geoogst, maar dat weet je inmiddels.

Na 5 jaar geeft de goed verzorgde wijnstok druiven (en dus wijn) met een goede concentratie en subtiliteit. Ouder wordende wijnstokken leveren een meer subtiele wijn, omdat de wortels dieper zitten en een betere opname van water en voedingsstoffen hebben ontwikkeld. Na 25 jaar levert de stok steeds minder druiven.

Als grote vijanden van de wijnstok zijn er schimmelziekten als meeldauw en rot. Die worden nog veelal behandeld door het met tegengif bespuiten van de bladeren en de stok, maar vooral bij de grotere en de betere kwalitatieve wijnmakers komen steeds meer veiliger en duurzamere bestrijdings methodes in gebruik.

Een druif is herkenbaar als volledig rijp, als hij goed donker van kleur is en zich bevindt in een tros van ongeveer gelijkmatige soortgenoten.

De late oogst (Vendange tardive in Frankrijk)

Wanneer de druif bewust later dan het gemiddelde tijdstip wordt geplukt en dus de kans krijgt om verder te rijpen, krijgt zij meer smaak. Er worden meer mineralen uit de bodem gehaald en het aanwezige vocht in de druif zal meer kunnen verdampen, zodat het suikergehalte en mede daardoor het smaakconcentraat toeneemt. Wanneer dit allemaal gunstig verloopt zal een “rijpere” wijn ontstaan.

wijndruiven oogst, Costa Blanca
Wijngaard aan de Costa Blanca

Maar, als eerder gezegd, de risico´s zijn groot: regen, hagel, rot en schimmel liggen op de loer vandaar ook dat men door individuele druiven te selecteren of door een proces van “edele rotting” experimenteert om tot deze hoge rijpheid (en een kostbaarder product) te komen.

De wijnstokken (en wijnen) aan en van de Costa Blanca

 
Geschiedenis
Hoewel de Spaanse wijngeschiedenis teruggaat tot ver voor het begin van onze jaartelling en men hierzelf beweert meer dan 600 verschillende druifvarieteiten te hebben, die groeien op meer dan 1,6 miljoen hectare wijngaard (de grootste ter wereld) heeft het lang geduurd voordat de productie, zowel kwalitatief als kwantitatief, een beetje behoorlijk op gang kwam. Daar is het klimaat mede debet aan. Grote stukken van Spanje zijn droog en onvruchtbaar, zodat de stokken ver uit elkaar moeten staan om te kunnen overleven en daarop werden ook de druiven aangepast, die hier het best kunnen overleven. De zgn. Airen (witte druif) is hier dan ook veruit populair en beslaat drie keer zoveel land als de zgn. garnacha tinta (blauwe druif).

wijnstokken snoeien
De wijnstokken worden in de winter compleet teruggesnoeid

Maar ook de ontwikkeling van het land hielp niet echt mee om van Spanje een land te maken waar wijn als succesvol exportproduct de wereld mee kon veroveren.

Groei in alle opzichten na 1986
Pas na de dood van Franco ( 1975) en het herstel van de monarchie, plus de toetreding tot de Europese Gemeenschap (1986), kon worden geïnvesteerd in moderne technieken en apparatuur en is Spanje ook op wijngebied met een inhaalslag bezig.

De Costa Blanca is daarin niet het beste wijngebied. Wij hebben hier heel veel heerlijks, maar de geografie en het klimaat van andere streken in Spanje lenen zich beter voor de productie van de beste wijn. De 5 grote rivieren van Spanje zijn allen met het maken van (goede) wijn verbonden. De oevers van de Ebro en de Duero zijn bijna over de hele lengte met wijnstokken begroeid. Bergen en sierra´s, koel en vochtig in het noorden, regendragende winden vanuit de Atlantische Oceaan en de Golf van Biskaje, de granieten bodems van Galicië, de klimaatschilden die bergketens om valleien leggen (zoals hier rondom Benidorm en Denia), het speelt allemaal een geweldige rol in de productie van wijnen.

Het meest vruchtbare wijngedeelte aan en rond de Costa Blanca heet de Levant en strekt zich uit langs de Spaanse oostkust waarin twee autonome gebieden voorkomen nl. Murcia en Valencia. Het zijn in feite twee gigantische baaien rond Valencia en Alicante. Hierin bevinden zich de huertas. Van oorsprong droge steppenachtige vlakten, die dank zij grote en grootse irrigatieprojecten zijn veranderd in vruchtbare plantages, waar enorme hoeveelheden groente en fruit, amandelen en suikerriet worden gekweekt (Valencia, de groentetuin van Spanje).

De zes wijngebieden

De wijnbouw vindt voornamelijk aan de randen van deze huertas plaats en meestal wat dieper landinwaarts. In de Levante bevinden zich zes wijngebieden die van belang zijn. De drie beste daarvan zijn de volgende:

Valencia is daarvan het meest noordelijke met voornamelijk frisse, lichte, jong te drinken wijnen van de merseguera-druif.
Westelijk van Valencia ligt het gebied van de Utiel-Requena waar van de blauwe bobal prachtige en elegante rosé voortbrengt en waar steeds meer kwalitatief sterke rode en witte wijnen vandaan komen.
In de domeinen rondom Alicante is de blauwe monastrelle de meest aangetroffen druivensoort.

Het karakter van de rode wijnen loopt echter sterk uiteen. Van soepel, fris en fruitig tot rustiek, houtgerijpt en loodzwaar met alle variaties daartussen en per producent verschillend. Ook in Bullas het meest zuidelijke wijngebied is de monastrell-druif de meest voorkomende. Rosé was de wijn die daaruit het meest werd geproduceerd, maar er is daar een strategie te bespeuren, die de richting van de betere rode wijnen uitgaat. In de andere drie gebieden is de kwaliteit minder dan in de hierboven genoemde, al blijven ook hier steeds meer uitzonderlijke goede wijnen (op kleine schaal) voorkomen.

Uit het kleine Benniares (noordelijk van Alicante) komt vooral redelijke rode wijn en wat moscatel. Deze productie wordt echter voornamelijk geconsumeerd door de eigen streekbevolking. Campo de Cartaga, een ring rondom de havenstad Cartagena, produceert rode en witte wijnen zonder groot vergelijkingsniveau, net als het gebied in het noorden van de provincie, Castellon de la Plana, waar de krachtige witte en rode wijnen nog te weinig consistent zijn en teveel onregelmatigheden vertonen om zich te kunnen meten met de kwaliteitswijnen uit bijvoorbeeld de Rioja, Navarra, Galicië, het bekken van de Duero en bijv. de cava´s van Penedes.

Wijnroutes in de Levante

  • Zuid-west van Murcia
    Van Lorca (start) naar Zarzadilla de Totana – via een bochtige bergweg naar Bullas – Cehegin – Caravaca – terug naar Lorca.
  • Noord van Murcia
    Westelijk van de stad Jumilla is de route rijk aan landschapschoon. In oostelijke richting is aansluiting mogelijk op de routes van Yecla en Alicante, terwijl op de zuidhelling een smalle weg omhoog loopt langs een zoutmijn.
  • Het wijngebied rondom Alicante
    De beste manier is om het gebied te omcirkelen en de wegen te nemen die daar doorheen kruisen. Begin bijv. op de route (zuidelijk) van Jumilla met Alicante in zuidwestelijke richting en dan op weg naar de lonkende wijn- en kasteelstad Almansa in het noorden.
  • Valencia
    Het grootste deel van deze zgn. Valencia route loopt via de smalle kronkelige weg in het bergachtige Alto Turia. Hieraan liggen veel oude dorpjes vaak met een nog duidelijke Arabische identiteit en uiteraard een aantal interessante wijngebieden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *