De dansen en muziek van Spanje

De Paso Doble kwam uit Zuid-Amerika, dacht ik, maar nee het is een traditioneel Spaanse dans die op de Tango lijkt, die zoals je wel zult weten niet uit Spanje maar uit Argentinië komt. De Sardana een traditionelele Noord-Spaanse dans, waarin verschillende paren in een gesloten cirkel dansen terwijl ze elkaars handen vast houden, kende ik wel als echt Spaans en zag ik vele malen in Barcelona en recent nog in Gerona op een aantal pleinen.

Maar Muñiera, een dans die typisch is van Galicië en Asturië en ook wel de Molenaarsdans genoemd wordt en gedanst wordt op doedelzakmuziek, had ik nog nooit gehoord, voordat zij mij die voordansten op de dansschool, waar ik een avond alle Spaanse dansen mocht meemaken.

Zoals de Jota Aragonesa, de dans uit Aragon, het noorden van Spanje dus. Een razendsnelle dans waarbij de handen boven het hoofd de castagnetten tegen elkaar slaan. Een dans die, zoals veel culturele verworvenheden in Spanje vanuit de Moorse overheersing overbleef en de naam kreeg van een Moorse dichter uit de 12e eeuw.

Net als de Zambra, ook een oorspronkelijk Moorse dans, maar die door de Moren zelf werd verspaanst, omdat zij bang waren dat deze verloren zou gaan als zij Spanje zouden moeten verlaten, als gevolg van de zgn. Reconquista, de verdrijving van de Moren uit Spanje rondom het jaar 1200.

Eén van de oudste en meest traditionele in de Spaanse dansgeschiedenis is de Bolero, waarvan ik in een quiz op Zuid-Amerika gegokt zou hebben door zijn ritmische snelle muziek, waarin af en toe kort gepauzeerd moet worden en scherp moet worden gedraaid en gecirkeld.

Maar de Fandango, een vrolijke dans voor twee personen, die ooit de beroemdste dans was van Spanje en de Sevillana, eveneens levendig en vrolijk en lijkend op de Flamenco en vooral gedanst in de omgeving van Sevilla, plaatste ik moeiteloos in de enige echte Spaanse danskunst, waarvan en waaruit de Flamenco zich ontwikkeld heeft tot ware Kunst (met een hoofdletter dus).

De Schoonheid van de Flamenco. Veel meer dan zomaar een dans.

Een kunst die niet alleen in de cafe´s of in de velden tussen Cadiz en Sevilla, waar zij werd geboren en door lokale -vooral Moorse bewoners en zigeuners (gitanos en …. flamencos)- werd ontwikkeld, maar op alle wereldpodia wordt gedanst en gespeeld.

Zingen, spelen en dansen

Paso Doble
Paso Doble

Want de zanger die oorspronkelijk het meest de aandacht vroeg (de cante flamenco) en in het begin voornamelijk werd begeleid door het ritmisch geklop op tafels en stoelen, het knippen van de vingers, het geklap van de handen of het getik van een stok op de grond van de toehoorders, kreeg steeds meer concurrentie van de gitaristen, die steeds virtuozer werden. Hierdoor ontstond er als het ware een wedstrijd om publieksaandacht tussen die twee waar pas veel later de dansers bijkwamen die, met name na 1950, weer zorgden voor een nieuwe opleving van deze volksmuziek.

Liederen, muziek en dans van pijn, trots en verlangen

De Flamenco is puur gevoel. Zij gaat steeds tot het uiterste en brengt zowel liefde en hartstocht, als jaloezie en haat over het voetlicht. De dans stelt het hele lichaam in staat om deze gevoelens te onderstrepen en in de castagnetten herken je de hartslag. Gitaren en, nog steeds, klappende handen en roffelende voeten begeleiden de zingende verhalen over levenspijn, jaloezie en liefdesverdriet. ”De dans kan tot grote hartstocht opgevoerd worden, maar overschrijdt nooit de grenzen van schoonheid” schreef Hans Christiaan Anderen in zijn boek Spanje, dat in 1866 verscheen. En zo is het maar net.

Flamenco Museum

Er is zelfs een heel museum aan dit culturele erfgoed van Andalusie opgedragen, Museo del Baile Flamenco. Helaas niet aan de Costa Blanca, maar een cultureel zeer verantwoord en oogstrelend reisje van een dag of drie/vier naar het centrum van Sevilla, waar het museum zich bevindt en waarna je misschien ook nog Granada en het prachtige Cordoba kunt aandoen, gaat dan tot één van de hoogtepunten van je Spaanse belevenissen behoren.

Nu ook de swingende Flamenco

In de periode van de grote opleving, na 1950, kwamen er naast de (grotere) betrokkenheid van de dansers ook meer invloeden vanuit andere muzieksoorten, vooral uit Latijns Amerika, Cuba en de Jazz wereld. Geweldige muziek waarvan de flamenco de basis is, samen gespeeld met geweldige muzikanten uit de jazz, pop, punk en hiphop muziek.

Luister naar:

Camarón de la Isla - Con Tomatito Paris 1987Camarón de la Isla – Camarón con Tomatito Paris 1987
Een van de grote klassieke Flamenco artiesten.

Oios de Brujo - Corriente Vital 10 AñosOios de Brujo – Corriente Vital 10 Años
Voor de moderne flamenco met een mix van hip-hop en jazzballet.

Carmen Linares - RemembranzasCarmen Linares – Remembranzas
Een van de meest bijzondere, authentieke flamenco zangeressen met een stem zo rauw en zo emotioneel dat je er op een en hetzelfde moment tranen van in je keel en kippenvel van krijgt.

Optredens

Er zijn een aantal plekken langs de Costa Blanca waar Flamenco optredens mee te maken zijn (van noord naar zuid):

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *